*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


اخلاق در حوزه, اخلاق در حوزه شماره خبر: ٤١٨٧٩٠ ١٠:٠٩ - 1400/06/20   اخلاق در حوزه 680 ارسال به دوست نسخه چاپي


اخلاق در حوزه 680

عوامل شقاوت و بدبختی انسان


حضرت آیت‌الله علوی گرگانی

 

 

قال رسولالله(ص): «یَا عَلِیُّ، أَرْبَعُ خِصَالٍ‏ مِنَ‏ الشَّقَاءِ: جُمُودُ الْعَیْنِ، وَ قَسَاوَةُ الْقَلْبِ وَ بُعْدُ الْأَمَلِ، وَ حُبُّ الْبَقَاءِ»1

حضرت رسول(ص) به امیرالمؤمنین(ع) میفرماید: چهار خصلت است که باعث شقاوت و بدبختی انسان میشود که انشاءالله خدا هیچ یک از ما را به آن مبتلا نکند. این چهار چیز عوامل بدبختی بشر است. این را واقعاً از خدا بخواهید که ما را حفظ کند تا مبتلا به این صفات رذیله نباشیم؛

خصلت اول: «جُمُودُالْعَیْنِ»؛ یعنی کسی که اشک چشمش خشک شده باشد و گریهاش نگیرد. معلوم میشود، نفس گریه و اشک در پیشگاه خدا خیلی عجیب است. اگر انسان دلنازک باشد، اشکش جاری میشود. اگر انسان گاهی اوقات به فکر خودش باشد، یاد کارهای خودش بیفتد و گریه اش بگیرد، دل او جَلا پیدا میکند، صیقل مییابد و از قساوت بیرون میآید.

 در حدیثی امیرالمؤمنین(ع) میفرماید من بچّهها را خیلی دوست دارم؛ چون که بچّه زود گریه میکند؛ یعنی داشتن این خصلت و ویژگی باعث شده که آنحضرت، بچّهها را دوست داشته باشد. آنها حالت بکاء دارند و زود گریه میکنند؛ لذا حضرت میفرماید: من این حالت اطفال را دوست دارم. بنده در مقابل خدا باید اینگونه باشد. عزیزان من! متوجّه خودتان باشید. گاهی شبها بلند شوید و درحالیکه تنها هستید و بچّههایتان خواب و خانوادههایتان در حال استراحت میباشند، با خدا مناجات کنید. اشکی بریزید که خدا این اشکها را دوست دارد.

این اشک چشم چیست که به امیرالمؤمنین(ع) میفرماید: «جمودالعین»، علامت قساوت قلب است؟ چطور شده که دیگر از چشمها اشک نمیریزد و چرا گریه نمیکند؟ چرا قساوت قلب میگیرد؟ فرمایشات امیرالمؤمنین(ع) چقدر زیباست! میفرماید: قساوت قلب از زیادی گناهان است و زیادی گناه هم، بهخاطر فراموش کردن مرگ است و دلیل فراموش کردن مرگ هم، آرزوهای طولانی است و آرزوهای طولانی هم، بهخاطر علاقه به دنیاست و علاقه و محبّت دنیا، رأس همه خطاهاست. اینجا هم پیغمبر خدا(ص) میفرماید: یکی از علامتهای شقاوت، خشک شدن چشمه چشم است.

حضرت فرمود: یکی از علامتهای شقاوت، خشکی چشم است. ببین اگر چشمت خشک شده است، دنبال این باش که خودت را اصلاح کنی.

خصلت دوم:«قَسَاوَةُالْقَلْبِ» یعنی اگر دل سنگین شود، علامت شقاوت و بدبختی است. بعضیها خیلی دلنازک هستند. دلنازکی خیلی خوب است. بعضیها سنگدل هستند. هیچ چیز در دلشان اثر نمیکند. عاطفه و احساسات ندارند و دلشان نمیسوزد. امام میفرماید: فلان معامله را انجام نده؛ چراکه قساوت قلب میآورد؛ مثلاً کفنفروشی کراهت دارد. این کار را نکنید. قساوت قلب میآورد. کسی که قصّابی کردن را بهعنوان حرفه و شغل خود انتخاب میکند، کار خوبی نمیکند؛ چون کار سنگینی است و قساوت قلب میآورد. ببینید ائمّهاطهار(ع) تا کجا نسبت به ما محبّت و دلسوزی میکنند. قساوت قلب خیلی بدچیزی است. ]ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُکُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ فَهِیَ کَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً[2 خداوند در قرآن میفرماید: دلهایشان سنگ است؛ بلکه سختتر از سنگ است. چرا؟ برای اینکه میبینیم، سنگها را میشکافند و از آنها آب جاری میشود؛ امّا هیچ کاری با دل بعضی از انسانها نمیشود کرد.

خصلت سوم: «بُعْدُ الْأَمَلِ»آرزوی دراز داشتن است. من جوانم، من در زندگی کاری نکردم، آرزوها دارم، باید کارهایی بکنم، عزیز من! مگر از خدا قباله داری که اینقدر میگوئی اوّل عمرم است، اوّل زندگیم است، آرزوها دارم! چقدر افرادی بودند که اوّل زندگی از دست رفتند! این حرفها یعنی چه؟ اختیار آن دست من و تو نیست و فقط دست خداست و ما کارهای نیستیم؛ ]وَ ما کانَ لِنَفْسٍ أَنْتَمُوتَ اِلّا بِإِذْنِ اللَّهِ کِتاباً مُؤَجَّلاً[3 خدا میفرماید: هیچکس جز به فرمان خدا نخواهد مرد که اجل هرکس در لوح قضای الهی به وقت معیّن ثبت شده است. عزیز من! همهچیز دست خودم است. دست شما نیست. من برای هرکسی یک سرنوشتی را نوشتهام، منظور، این واقعیّت است که خدا چیزی را در اختیار ما نگذاشته است.

خصلت چهارم:«وَ حُبُّالْبَقَاء» آخرین علامت شقاوت، این است که چون دنیا را دوست دارد، میخواهد در دنیا بماند. محبّت دنیا شقاوت و بدبختی میآورد.

منبع: انوار اخلاقی حضرت آیتالله علوی گرگانی،ج1،ص135

..............................................

 

   پی نوشتها

1. وسایلالشیعة، ج‏16، ص 45

2. سوره مبارکه بقره، آیه 74

3. سوره مبارکه آل عمران، آیه 145


خروج